Purper reiger

Introductie

De purperreiger, zomervogel in Nederland, heeft een fascinerende jachttechniek. Geruisloos beweegt hij zich door het riet waarin hij bijna onzichtbaar is. Behoedzaam verlaat de vogel de beschutting van de rietkraag. Als hij een prooi in de gaten krijgt, gaat de lange nek langzaam naar beneden tot hij bijna horizontaal boven het wateroppervlak hangt. Die houding wordt soms minutenlang volgehouden waarna hij met een korte, maar krachtige stoot de prooi vangt.

Fotograaf: Henk Wiebe

Kenmerken

De purperreiger, een vrij zeldzame moerasvogel. Fotograaf: Ton Dopp

De purperreiger is in Nederland een vrij zeldzame moerasvogel en komt veel minder voor dan de bekende blauwe reiger. Alle purperreigers trekken in het najaar weg en overwinteren in Afrika ten zuiden van de Sahara. Purperreigers broeden in kolonies in dichte wilgenbosjes en riet in de buurt van water. Het gaat dan om een legsel van twee tot acht mooie lichtblauwgroene eieren. Nederland behoort tot de meest noordwestelijke grens van het verspreidingsgebied van deze soort. Dankzij natuurherstel en wat mindere droogteperioden in de Sahel herstelt de populatie langzaam en neemt ze gelukkig weer wat toe.

Kleed man

Purperreiger man. Fotograaf: Henk Wiebe

Adulte mannetjes zijn te herkennen aan de roodbruine hals (1) met zwarte lijnen (2). Het mannetjeheeft een gemiddeld grotere en diep roodbruine vleugelboeg (3). Ook de verlengde schouderverenzijn roodbruin (4). Het mannetje heeft een kastanjebruin lichaam met een zwarte buik (5), vooral in devlucht is dat goed te zien. Met alleen deze kenmerken is enigszins het geslacht te bepalen, vrouwtjeszijn over het algemeen wat lichter van kleur.

Kleed vrouw

Purperreiger vrouw. Fotograaf: Ben Reitsma

De vleugelboeg is bij een vrouwtje purperreiger een stuk lichter gekleurd en veel minder dieproodbruin dan bij een mannetje. Ook de verlengde schouderveren zijn lichter gekleurd. De dekverenzijn meer roodbruin maar verdere kenmerken zijn voor een vrouwtje niet te noemen. Het gaat dusom enkele minieme kenmerken en vergt wel wat kennis van de soort om het geslacht vast te stellen.

Juveniel kleed

Juveniele purperreiger met nauwelijks enige tekening. Fotograaf: Jan Luit

De juveniele vogels zijn over het algemeen goed te herkennen. Ze missen op alle delen de scherpgetekende patronen die je bij een volwassen vogel kunt zien. Een juveniele purperreiger heeft een ongetekende hals en mist dus de kenmerkende zwarte lijnen van een adulte purperreiger. Het kan wel tot het derde kalenderjaar duren voordat een juveniele purperreiger volledig op kleur is. Het proces van een juveniel kleed naar een adult kleed verloopt tot het derde kalenderjaar heel geleidelijk waardoor met name de periode van het tweede kalenderjaar naar het derde kalenderjaar lastig waar te nemen is.

Kenmerkend gedrag

Purperreiger met prooi. Fotograaf: Horneman69

De purperreiger is een stuk schuwer dan de blauwe reiger. Je zult de purperreiger dan ook nooit in stedelijk gebied tegenkomen. De purperreiger is echt een reigersoort die met name te vinden is in moerasgebieden, uitgestrekte natte riet- en laagveengebieden. Ze leven van kleine vissen, kikkers, muizen, mollen en grote waterinsecten. Tegenwoordig is ook de rivierkreeft aan de menukaart van de purperreiger toegevoegd.Eind augustus-september trekken de purperreigers naar Afrika en vliegen dan vooral in de avond in grote groepen van soms honderden exemplaren zuidwaarts. In Afrika ontmoeten ze de purperreigers die in het voorjaar niet naar het noorden wegtrekken. De juveniele purperreiger blijven in het tweede kalenderjaar in Afrika en komen pas het jaar daarna naar het noorden.

Gelijkende soorten

Blauwe reiger. Fotograaf: Hillebrand Keun

De alom bekende blauwe reiger lijkt nog het meest op de purperreiger. De blauwe reiger is iets groter en ook wat forser van postuur. Deze reiger is overal in Nederland te zien en komt ook in stedelijk gebied en vangt zelfs vis in tuinvijvers. De blauwe reiger, de naam zegt het al, heeft een blauwgrijze bovenzijde met een witte kop en zwarte zijkruin. Het zijn net als purperreigers koloniebroeders en ook de voedselkeuze is vergelijkbaar.

Een aanzienlijk deel van de blauwe reigers blijft in de winter in Nederland en een deel vertrekt in dezelfde periode als de purperreigers naar onder andere Afrika maar ook naar Engeland en Frankrijk. Noordelijke exemplaren uit bijvoorbeeld Scandinavië komen op hun beurt naar Nederland om hier de winter door te brengen. Daarmee verdubbelt het aantal blauwe reigers in ons land. In Nederland broeden ongeveer tien keer zoveel blauwe reigers als purperreigers en daarmee is het een soort die goed stand houdt en zelfs licht toeneemt.

Wist je dat?

– Jonge purperreigers in het begin insecten eten en naarmate ze groter worden ook de prooien groter worden tot en met vissen en ratten toe.– De oudst levende wilde purperreiger maar liefst 23 jaar oud was(voor zover bekend is natuurlijk)– Een belangrijk deel van de West-Europese populatie in de Nederlandse laagveengebieden broedt.– De purperreigerpopulatie in de jaren negentig van de vorige eeuw nog maar uit 220 broedparen bestond en nu weer gegroeid is naar een kleine 1.250 broedparen.